Werkwijze Familie-, Organisatie- en andere Systeem Opstellingen
 

Een systemische opstelling start met de vraag van een deelnemer; deze vraag blijft leidraad gedurende de opstelling. Kern van de werkwijze is: het opstellen van het ‘systeem’ van de vraagsteller met behulp van plaatsvervangers die de positie innemen van leden van het systeem.

De methode maakt gebruik van feiten: feiten uit de families van beide ouders, de situatie waarin men geboren en opgegroeid is en de huidige leefsituatie. Voorbeelden van feiten: geboorte en dood, vermissing, ontkenning of uitstoting van familieleden, oorlog en andere extreme gebeurtenissen, afgebroken (liefdes)relaties en scheiding e.d. In organisatie opstellingen betreft het feiten over winst en verlies, feiten als faillissement, veelvuldig wisselen van leiding, conflicten, misdaden.

Op basis van de vraag van de deelnemer worden elementen uit het systeem in de ruimte opgesteld. Dit kunnen personen zijn, maar ook groepen, producten of abstacties zoals kennis, bezieling, de markt enz. Degene die de vraag inbrengt geeft de plaatsvervangers een plek in de ruimte. Op dat moment wordt meestal meteen het krachtenveld rondom de vraag duidelijk ervaarbaar: spanning, stagnatie of leegte zijn een indicatie van verstrikkingen in het systeem.

Vanuit deze gegevens kan de energie van de opstelling zich gaan ontvouwen in de rchting van herstel van evenwicht, stromende kracht en energie.

Daartoe benoemt de begeleider de posities die de leden van het systeem innemen ten opzichte van elkaar en verandert hij deze zo dat er meer ruimte komt in de dynamiek tussen de personen en /of abstracties.

Door erkenning te geven aan de nieuwe posities en door zinnen die de ziel 'raken', kunnen verstrikkingen ontbonden worden en kan de (liefdes)energie weer gaan stromen.

Werking
Voor de deelnemers zijn er meerdere effecten:
- Het uitwerken van (een deel van) de verstrikkingen van de eigen familie, kan de helende stroom van liefde weer voelbaar maken die aan de basis van het leven ligt.
- Het zien en mee-ervaren van opstellingen van mede- groepsleden is een verrijkende en ver-reikende ervaring door het uitbreidende inzicht in de dynamiek en wetmatigheden van familiesystemen.
- Door als plaatsvervanger in een opstelling te fungeren, en gevoelens en lijfsensaties vanuit een totaal andere context te ervaren, wordt de ruimte voor eigen gevoelens en ervaringen vergroot.

Het werk vraagt van de deelnemers ontvankelijkheid voor het leven in al zijn facetten en het vermogen gevoelens toe te laten; door rationeel en afstandelijk te blijven kan de dynamiek achter de verstrikkingen zich niet vrijgeven.

Voorbereiding voor de workshop
De methode maakt gebruik van feiten, daarom is het belangrijk dat de deelnemers zich van tevoren informeren over de 'historie' van het systeem. Daarom geef ik deelnemers van tevoren een vragenlijst, aan de hand waarvan ieder zijn familie/werk systeem in kaart kan brengen.

Redenen om deel te nemen aan een workshop:
- een vraag waarvan je weet/vermoedt dat er een systemische component in aanwezig is,
- kennismaking met de werkwijze van opstellingen om te ervaren of deze past bij jou en je vraag.
- professionele interesse.

Ik wil hier heel nadrukkelijk zeggen dat er in de workshop geen plek is voor mensen die (alleen maar) afstandelijk willen toeschouwen; van iedere deelnemer wordt verwacht als plaatsvervanger beschikbaar te zijn.
Voor alle deelnemers geldt dat de veelheid van ervaringen en inzichten uit de opstellingen, de uitleg en de uitwisselingen tesamen een rijkdom aan indrukken geeft, die nog lang doorwerkt. Ervaring leert dat deelnemers aan een workshop ‘antwoord’ krijgen op hun vragen, ook op vragen die ze zichzelf nog niet bewust waren. En voor professionals is daarenboven kennismaking met de werkwijze vaak een bron van inspiratie.

Vragen waarbij een opstelling mogelijk is:
- ik zie een patroon van ziekte, van moeheid, van angst in mijn familie
- ik kan mijn plaats in mijn familie, in de samenleving niet vinden
- ik kom niet los van beelden uit de oorlog, van dood en vernietiging
- ik heb moeite met contact met mijn (adoptief-) ouders
- ik draag een last die niet van mij is, heb het gevoel dat ik er niet mag zijn
- ik voel me altijd extreem moe, ik voel me aangetrokken door de dood
- ik heb geen toegang tot mijn levenskracht, mijn creativiteit
- ik heb last van de zware sfeer in mijn afdeling, mijn flat
- ik ben elk jaar in een situatie dat ik mijn werk moet afbouwen, cq moet vertrekken
- ik kan niet adequaat reageren, geen besluiten nemen als leidinggevende
- welke volgende keuze, stap is de beste in mijn loopbaan
- wat is er in mijn huis dat mijn kinderen ziek worden, niet vrolijk zijn.

Vanuit organisatieperspectief
- hoe kan een bedrijf/afdeling uit de (relationele) problemen komen, hoe kunnen informatiestromen het gewenst effect hebben
- welke keuzes moeten gemaakt worden, zowel personeel, financieel als beleidsmatig, hoe gaan we met een opvolgingsvraagstuk om
- in welk onderdeel van mijn bedrijf moet ik investeren, welk deel moet afgestoten worden, waarom loopt deze fusie/overname zo stroef
- welke elementen moet ik in acht nemen bij mijn positionering in dit conflict rondom het ontslag van deze persoon / de uithuisplaatsing van dit kind
- in de afdeling / de familie / de groep die ik begeleid, spelen zoveel instanties een rol dat beleid/keuzes maken onmogelijk is: ons team/afdeling kan niet gezamenlijk tot een plan van aanpak komen
- op enkele afdelingen van ons bedrijf klagen personeelsleden over hoofdpijn en onrust; ze wijten het aan het gebouw.

Privacy
Gezien de aard en de intensiteit van de methode wordt van de deelnemers een groot respect voor elkaar en elkaars privacy gevraagd. Als de gegevens die men in wil brengen privacy-gevoelig zijn, kunnen we vooraf overleggen hoe de informatie en de vraag 'geanonymiseerd' kunnen worden.

Familieopstellingen ingebed in een theurapeutisch/coachings proces.
Ik ben er een groot voorstander van een familieopstelling in het therapeutische of coachingsproces in te passen op het moment dat de vraag zich aandient. De fase van het proces en de draagkracht van de cliënt/patiënt is van belang bij deze keuze.
In een workshop van twee dagen ontstaat veel inzicht in verstrikkingen van diverse aard en kunnen personen breeduit ervaren hoe het is om 'opgesteld' te zijn in een ander familiesysteem. Deze rijkdom aan ervaringen draagt de eigen opstelling en geeft het een ruimer kader , ook voor de integratie hiervan in het dagelijks leven.
Een opstelling binnen het therapeutische of coachingsproces kan heel zinvol zijn wanneer de persoon het gevoel heeft vast te lopen door problemen of feiten uit zijn familiesysteem. Ook wanneer therapeut en cliënt/patiënt een stagnatie in het therapeutisch proces ervaren.
De opstelling geeft vaak (nieuwe) informatie over de situatie van de cliënt/patiënt in zijn familiesysteem, bewerkstelligt openingen die de cliënt diep kunnen raken, en kan het begin zijn van een verrassende nieuwe fase in het ‘vernaderings’proces.

Concretisering
De therapeut kan contact opnemen om de wenselijkheid van een opstelling door te spreken. Mogelijkheden, belemmeringen, noodzakelijke steun, presentie van de therapeut/coach bij de opstelling, nazorg kunnen onderwerp van overleg zijn.
Blijkt dat een opstelling gepast is, maar dat de patient/cliënt niet zelf kan deelnemen, dan bestaat ook de mogelijkheid dat de therapeut de vraag op een supervisiedag opstelt. Desgewenst besteed ik aandacht aan de positionering van de hulpverlener en aan het adequate vervolg van het therapeutisch proces na de opstelling.

Ga naar:

- Visie en keuzes
- Intro Familieopstellingen
- Intro Organisatie en andere Systeemopstellingen